Niebo wyraźnie pociemnieje, a Księżyc przysłoni znaczną część tarczy słonecznej. Już 12 sierpnia 2026 roku mieszkańcy Polski zobaczą częściowe zaćmienie Słońca. W wielu miejscach kraju zakryte zostanie ponad 80 proc. jego powierzchni. Zjawisko pojawi się tuż przed zachodem, dlatego kluczowe będzie znalezienie miejsca z odsłoniętym zachodnim horyzontem.
Hiszpania pogrąży się w ciemności, Polska zobaczy wielki sierp
Cień Księżyca przejdzie nad Arktyką, Grenlandią i Islandią, a następnie dotrze do Europy. W północnej Hiszpanii nastąpi faza całkowita, podczas której dzień na krótko zmieni się w noc. Maksymalnie potrwa ona 2 minuty i 18 sekund. Polska znajdzie się poza wąskim pasem całkowitego zaćmienia, ale częściowe zakrycie Słońca również ma być bardzo efektowne. Pas całkowitości ma zwykle zaledwie od około 100 do 200 kilometrów szerokości, dlatego obserwatorzy z pozostałych obszarów zobaczą jedynie fragment tarczy przesłonięty przez Księżyc.
Na obserwację trzeba wybrać odpowiednie miejsce
Zaćmienie będzie widoczne nad Polską nisko nad horyzontem, krótko przed zachodem Słońca. Dr inż. Paweł Janowski z Wydziału Fizyki i Informatyki Stosowanej AGH radzi wybrać punkt, z którego nic nie zasłania zachodniej części nieba. Problemem mogą być wysokie budynki, drzewa lub wzniesienia. Do obserwacji nie potrzeba drogiego teleskopu, ale konieczne jest bezpieczne zabezpieczenie wzroku. Najprostszym rozwiązaniem będą certyfikowane okulary z filtrem spełniającym normę ISO 12312-2 albo metoda projekcyjna, polegająca na rzutowaniu obrazu Słońca na kartkę.
Okulary przeciwsłoneczne nie wystarczą
Na Słońce nie wolno patrzeć bezpośrednio gołym okiem, gdy choćby niewielka część jego tarczy pozostaje widoczna. Zwykłe okulary przeciwsłoneczne, przydymione szkło, płyty CD czy klisze fotograficzne nie chronią siatkówki. Uszkodzenie może nastąpić bez bólu, a jego skutki bywają nieodwracalne. Odpowiednie filtry muszą znajdować się także przed obiektywem lornetki lub teleskopu. Podczas częściowego zaćmienia ciekawy efekt można zobaczyć również pod drzewami – szczeliny między liśćmi działają jak naturalne projektory i tworzą na chodnikach setki świetlnych sierpów.
Niezwykły przypadek sprawia, że Księżyc może zasłonić Słońce
Księżyc jest około 400 razy mniejszy od Słońca, ale jednocześnie znajduje się niemal 400 razy bliżej Ziemi. Dzięki temu oba obiekty wydają się na niebie niemal identycznej wielkości. Ten wyjątkowy układ pozwala obserwować całkowite zaćmienia. Poprzednie takie zjawisko widoczne z kontynentalnej Europy miało miejsce w 1999 roku. Kolejne widowisko zapowiadane jako zaćmienie stulecia nastąpi 2 sierpnia 2027 roku, a jego najdłuższa faza całkowita potrwa aż 6 minut i 23 sekundy.
Zaćmienie i maksimum Perseidów niemal w tym samym czasie
Sierpniowy spektakl nie zakończy się wraz z zachodem Słońca. Maksimum roju Perseidów przypada około 12 i 13 sierpnia, dlatego miłośnicy astronomii dostaną dwa wyjątkowe zjawiska niemal jednocześnie. Meteory powstają, gdy Ziemia przecina strumień pyłu pozostawiony przez kometę Swift-Tuttle. Drobiny materii wpadają w atmosferę z prędkością kilkudziesięciu kilometrów na sekundę i spalają się, pozostawiając jasne smugi. Perseidy można obserwować przez wiele tygodni, jednak właśnie podczas maksimum ich liczba jest największa.
